Bulut Maliyet Optimizasyonu: Azure/AWS Faturanızı Düşürme

Özet: Bulut faturaları, doğru yönetilmediğinde ay başı sürpriz fatura ile aniden büyüyebilir. KOBİ ölçeğinde Azure ve AWS faturasını düşürmek için altı somut yol vardır: kullanılmayan kaynakları temizleme, doğru boyutlandırma (right-sizing), rezerv kapasite veya savings plan satın alma, depolama tier optimizasyonu, otomatik açma-kapama (üretim dışı VM'ler), egress trafiği kontrolü. Tipik bir KOBİ bu altı uygulamayla yıllık bulut maliyetini %30-50 düşürebilir; bunun için yatırım gerekmez, sadece düzenli denetim disiplini gereklidir.

KOBİ'lerde bulut göçü hevesle başlar — "esnek, ölçeklenebilir, modern". Sonra ilk büyük fatura geldiğinde "ama kapatmıştık o sunucuyu" anlatımı başlar. Bulut esnekliği ekonomik avantaj olabilir; ama doğru yönetilmediğinde geleneksel sunucu maliyetinin 2-3 katına çıkabilir. Maliyet kontrolü; yatırım, lisans ve danışmanlık değil — düzenli bakım disiplini gerektirir.

Bu yazıda KOBİ ölçeğinde Azure ve AWS faturalarını düşürmek için somut adımları ele alıyoruz. Hedef kitlemiz IT yöneticileri, finans sorumluları ve "bulut faturamız neden bu kadar?" sorusunu sistematik bir cevaba dönüştürmek isteyen karar vericiler.

KOBİ Bulut Faturası Tipik Şişme Sebepleri

Faturalar genellikle şu nedenlerle artar:

1. Unutulmuş Kaynaklar

• "Test için" açılmış VM, 6 ay önce unutulmuş
• Eski bir geliştiricinin oluşturduğu, kullanılmayan veritabanı
• Detached disk (silinmemiş), saatlik faturalanıyor
• Eski snapshot'lar (her snapshot ek depolama)
• Yıllar önceki public IP allocation

2. Yanlış Boyutlandırma

• 4 vCPU/16 GB RAM açıldı, ama sadece 1 vCPU/2 GB yeterli
• Premium SSD aldınız, gerçekte Standard yeterli
• Üretim ölçeği geliştirme ortamında kullanılıyor

3. Rezerv Kapasite Yok

• 3 yıldır aynı VM'i pay-as-you-go ile çalıştırıyorsunuz
• 1 veya 3 yıllık rezerv ile %30-72 indirim mümkün

4. Egress Trafiği

• Bulut → internet veri çıkışı en pahalı kalemlerden
• Cross-region trafik (örnek Avrupa → ABD)
• CDN olmadan büyük dosya servisi

5. Otomasyon Eksikliği

• Geliştirme VM'leri 7/24 açık (sadece 8 saat kullanılıyor)
• Test ortamları gece-hafta sonu çalışıyor

Adım 1: Kullanılmayan Kaynakları Temizle

İlk ve en hızlı tasarruf alanı.

Azure'da

# Stopped (deallocated değil) VM'ler — fatura geliyor
Get-AzVM -Status | Where-Object {$_.PowerState -eq "VM stopped"}

# Detached managed disk
Get-AzDisk | Where-Object {$_.DiskState -eq "Unattached"}

# Eski snapshot'lar
Get-AzSnapshot | Where-Object {$_.TimeCreated -lt (Get-Date).AddMonths(-3)}

AWS'te

• EC2 Instance: Stopped instance'lar EBS faturalanır
• EBS Volume: Detached volume'lar tam fiyat
• Eski AMI/snapshot: Aylık birikimli
• Elastic IP: Bağlı olmayan IP saatlik faturalanır
• CloudWatch Logs: Eski log retention

# Detached EBS
aws ec2 describe-volumes --filters Name=status,Values=available

# Bağlı olmayan EIP
aws ec2 describe-addresses --query "Addresses[?AssociationId==null]"

Eylem

• Aylık taraması rutin
• 90 gün+ kullanılmayanlar silinir
• Önce snapshot al, sonra sil (geri dönüş için)

Adım 2: Doğru Boyutlandırma (Right-Sizing)

CPU/RAM kullanımının %20'nin altında kaldığı VM'ler aşırı boyutludur.

Azure Advisor

Azure portalda yerleşik öneri sistemi:

• "Right-size or shutdown underutilized virtual machines"
• 14 gün CPU < %5 = öneri
• Tek tıkla daha küçük SKU'ya geçiş

AWS Compute Optimizer

Benzer mantıkta AWS yerleşik aracı:

• 14 gün metrik analizi
• Önerilen instance type
• Tahmini tasarruf

Manuel Right-Sizing

• 1-2 ay metric topla (CloudWatch, Azure Monitor)
• CPU peak %80 üstü hiç olmamış mı?
• RAM peak %80 üstü hiç olmamış mı?
• Eğer yanıt "hayır" ise bir tier küçült

Tipik Tasarruf

KOBİ ortamında right-sizing ile %25-40 tasarruf yaygın.

Adım 3: Rezerv Kapasite veya Savings Plan

Sürekli çalışan iş yükleri için rezerv kapasite indirimi.

Azure Reserved Instances (RI)

• 1 yıl veya 3 yıl taahhüt
• VM, SQL DB, Cosmos DB, Storage için
• 1 yıl: ~%40 indirim
• 3 yıl: ~%55-60 indirim
• Önden ödeme veya aylık seçenek

Azure Savings Plan

• Daha esnek (instance type bağımsız)
• Compute kategorisi için
• 1 veya 3 yıl
• ~%65 indirime kadar

AWS Reserved Instances + Savings Plans

Benzer yapı:

• EC2 Reserved Instance: Spesifik instance type
• Compute Savings Plan: Esnek, EC2 + Fargate + Lambda
• EC2 Instance Savings Plan: Aile-bazlı, region-bazlı
• 1 yıl: ~%40, 3 yıl: ~%72 indirim

KOBİ Stratejisi

• Üretim VM'leri: 3 yıl Savings Plan/Reserved Instance — %50-60 indirim
• Geliştirme/test: pay-as-you-go (kapatılır)
• Kararsız iş yükü: pay-as-you-go (rezerv almak risk)

%80 üretim sabit + %20 değişken iş yükü tipik dağılım.

Adım 4: Depolama Tier Optimizasyonu

Tüm verinizin Premium SSD'de olması gerekmiyor.

Azure Storage Tier'lar

Tier	Erişim	Maliyet	Kullanım
Premium SSD	Anlık	Yüksek	Üretim DB, IO yoğun
Standard SSD	Anlık	Orta	Web sunucu, ofis app
Standard HDD	Anlık	Düşük	Düşük IO, yedek
Cool Blob	Anlık (yüksek read)	Düşük	30+ gün erişilmeyen
Archive	Saatler (rehydration)	Çok düşük	Yıllık arşiv

AWS Storage Tier'lar

• gp3 / gp2: Genel amaçlı
• io2: Yüksek IOPS
• st1: Throughput odaklı (büyük dosya)
• sc1: Soğuk erişim
• S3 Standard / Intelligent-Tiering / Glacier: Object storage

Lifecycle Politikası

Otomatik tier geçişleri:

• Yeni dosya → Standard
• 30 gün sonra → Cool/IA
• 90 gün sonra → Archive

Bu yapı manuel yönetim gerektirmez; politika belirledikten sonra çalışır.

Adım 5: Otomatik Başlat-Durdur

Geliştirme/test ortamları 7/24 çalışmak zorunda değil.

Senaryo

• Mesai saati: 09:00-19:00 (10 saat)
• Hafta içi: 5 gün
• 24/7 yerine 50 saat/hafta = ~%30 çalışma
• Tasarruf: ~%70

Uygulama

Azure Automation:

• Runbook ile zamanlanmış start/stop
• Tag-based seçim ("auto-shutdown" tag'i)

AWS:

• AWS Instance Scheduler
• Lambda + EventBridge

Tag Stratejisi:

• auto-shutdown: 19:00
• auto-start: 09:00
• environment: dev

KOBİ Tipik Kazanç

10 dev/test VM × ~%70 tasarruf = ciddi kalem.

Adım 6: Egress (Çıkış) Trafiği

Bulut → Internet veri trafiği en pahalı kalemlerden biri.

Maliyet Sıralama

Trafik Yönü	Maliyet
Internet → Bulut (ingress)	Ücretsiz
Aynı region içi	Ücretsiz veya çok düşük
Cross-region	Orta
Cross-cloud	Yüksek
Bulut → Internet (egress)	Yüksek

Optimizasyon

• CDN kullan: CloudFront, Azure CDN — büyük statik içerik için ucuz
• Region seçimi: Müşterinizle aynı region (Türkiye'den hizmet veriyorsanız Avrupa region)
• Cross-region replikasyon: Gerçekten gerekli mi?
• Compression: HTTP gzip aktif
• Bandwidth alarm: Beklenmedik artışları yakala

Yaygın Hata

Müşteri portalından her gün GB'larca veri akışı, CDN'siz: aylık maliyet yüksek. CDN ile %80'e kadar düşer.

FinOps Disiplini

Sürekli optimizasyon için FinOps (Financial Operations) prensipleri.

Üç Aşama

1. Inform: Şu an kim ne kadar harcıyor?
2. Optimize: Tasarruf fırsatları nerede?
3. Operate: Sürekli izleme ve aksiyon

Tag Stratejisi

Her kaynağa zorunlu tag:

• environment: prod / dev / test
• owner: ekip-veya-kişi
• project: proje-adı
• cost-center: muhasebe-kodu

Bu tag'ler ile aylık raporlama: hangi proje ne harcadı.

Aylık Cost Review Toplantısı

KOBİ ölçeğinde bile aylık 30 dakikalık bir cost review:

• Geçen aya göre delta
• Anomaliler (sürpriz artışlar)
• Aksiyon listesi
• Bütçe hedefi

Bütçe Alarmları

Sürpriz fatura için en kritik tedbir.

Azure

• Cost Management → Budgets
• Aylık limit + %50, %80, %100 alarm
• E-posta + ActionGroup ile webhook

AWS

• AWS Budgets
• Service başına bütçe
• E-posta + SNS topic

KOBİ İçin Pratik

• Aylık toplam bütçe + %80 alarm
• Test ortamına ayrı bütçe (limit)
• Anomaly detection (Cost Anomaly Detection servisi)

Yamanlar Bilişim Olarak Sunduğumuz Hizmetler

KOBİ ölçeğinde bulut maliyet destek alanlarımız:

• Mevcut bulut fatura analizi
• Right-sizing önerisi
• Reserved Instance / Savings Plan stratejisi
• Lifecycle politikası
• Otomatik başlat-durdur kurulum
• Tag stratejisi ve bütçe alarmları
• Aylık cost review hizmeti
• KVKK uyumlu bulut lokasyon kararı

Sıkça Sorulan Sorular

• Azure: Azure Advisor + Microsoft Cost Management; üçüncü parti CloudHealth, Spot.io
• AWS: AWS Compute Optimizer + Trusted Advisor; üçüncü parti Cloudability, Apptio
• Multi-cloud: Spot.io, FinOut, Vantage

KOBİ için yerleşik araçlar (Advisor, Trusted Advisor) yeterli; tasarruf hesaplandıktan sonra üçüncü parti gerek olmadığı görülür.

Sonuç

Bulut maliyet optimizasyonu; karmaşık FinOps takımları gerektirmez — düzenli bir bakım disiplinidir. Kullanılmayan kaynak temizliği, right-sizing, rezerv kapasite, depolama tier optimizasyonu, otomatik açma-kapama ve egress kontrolü altı temel adım olarak çoğu KOBİ'de yıllık %30-50 tasarruf sağlar. Bu adımlar yatırım değil, alışkanlık ister.

Yamanlar Bilişim olarak ölçeğinize uygun bulut maliyet denetimi, optimizasyon önerileri ve aylık review hizmetleri sunuyor; bulut faturanızı sürpriz olmaktan çıkarıp yönetilebilir, raporlanabilir bir kaleme dönüştürüyoruz.